Sinemilliler ve Sinemil Adı – Kökenleri

Sinemilliler ve Sinemil Adı – Kökenleri

sinemil-adi-ve-kokenleri

Başbakanlık Arşivi belgelerinde yararlanan Cevdet Türkay konuya ilişkin Sinemilli Aşiretinden söz eder. Sinemilli ve sinemil adlarıyla geçen aşretin, Maraş sancağı’nın merkez kazasıyla Elbistan kazasına bağlı birimlerinde yaşadığı ve Ekrad (Kürtler- Arapça Kürt kelimesinin çoğulu Ek> Kul Seyyid) tayfasında yani Kürt olduğu vurgulanır. Maraş eyalet haline geldikten sonrada aşiretin Maraş sancağına ve Elbistan kazası’na bağlı olarak,Yürükan Tayfasından yani konar-göçer olarak yaşadığı bildirir.

19.yüzyıla ait( 1849 ve 1871 yıllar arası) Devlet salnamelerinde Celikan, Atmalı ve Kılıçlı aşiretlerin yanı sıra Sinemilli Aşreti’nin, Adana eyaletine bağlı olarak olarak yaşadığı belirtir.Aynı döneme ait salnamelerde bu aşretlerin bir bölümünün de Halep eyaletine bağlı Maraş livasında yaşadığı kayıt edilmektedir. Prof.Dr.Selçuk Günay, içtoroslar aşiretleriyle konar-göçer toplulukların 19.yüzyılında mülkü teşkilat içine alınması konusunda şunları söylüyor.

Resmi planda red ve inkarcı, gizli planda itirafçı ve kabulcü bir tutum izleyen Devletin Osmanlı’dan bu yana aşiretler konusunda kimi gizli raporlar  hazırladığı biliniyor.1970’li yıllarını başlarında hazırlanan bu türden bir Aşiretler raporunda diğer Kürt aşiretlerin yanı sıra Maraş bölgesinde Atmalı, Avdanlı, Celikanlı, Şığraşan, Hıdıran, Kılıçlı, Koçgiri, Mebkanlı, Resulanlı, Sinemilli, Şadılı, Şemsikan, Yelikan gibi aşiretler dilleri ,inançları liderleri ve yerleşik buldukları köyleri itibariyle tanıtılırlar.” (Not: adı geçen raporlar 1970li yıllarda jandarma genel komutanlığınca hazırlatılan ve daha sonra 1998 yılında yayınlanan raporlar olmalıdır Ek>Kul Seyyid)

Mehmet Emin Zeki Bey Fırat nehiri ile Kızıl ırmak arasında yaşayan aşiretleri  dört kümeye ayırır ki bunlardan birini ‘Sinemilli Aşireti ve çevresindekiler olarak nitelendirir. Bu kümeye giren aşiretler şöyle sıralanır: “Sinemilli-Sinemeli, Alhas, Godzur, Karahasan, Goğerişanlı, Kadirli, Doğanlı, Veliyanlı, Celikanlı, Delikanlı, Belikanlı, Lekerdi”

Bu aşiretlerin her biri hakında bilgi veren yazar. Sinemilli Aşireti hakkında şu belirlemelerde bulunur: “3500 aileye varırlar. Malatya’ya yakın otururlar. Alevi inancındalar şiveleri biraz farsçaya yaklaşır.Yazar, Alhas aşiretini şöyle tanıtır: 500 ailedir Halep’in güneyinde bu adda bir aşiret vardır. Bunların aynı aşiret olması gerekir.

İranlı tarihçi Şeyh Muhammet Merdux Sinemilli Aşireti için şu ifadeyi kullanır:

“2500 ailedir Malatya yakınlarında yaşarlar tamamı Şii’dirler. Dr.Vet.M.Nuri Dersimi bu aşiretleri yakında tanıyan bir Kürt aydını olarak daha kapsamlı bilgi verir. Dersimî Sinemilli ve Alhas aşiretlerinin Atma Aşiretinde  koptuklarını şu sözlerle ifade eder.Atma Aşiretinde bir çok kabile ayrılarak güney-batı vilayetlerine göçmüşlerdir.

Göç eden bu kabileler Antep, Maraş ve Kilis mıntıkalarında Kürt Alevi geleneklerini bu güne kadar muhafaza etmektedirler. Sinemilli, Alhas, Koçer kabileleri dahi esas Atma Aşiretlerinden ayrılmışlardır. Dersim yöresinde eskiden Sinemilli ocağı bulunmakla beraber Atmalı, Sinemilli,ve Alhas aşiretlerinin bir çok alanda  iç içe veya yan yana yaşamasından dolayı,Nuri Dersimin getirdiği bu farklı görüşü ciddiyetle incelemek gerekir.

Batılı kaynaklarda Sinemilli Aşireti ve komşuları

İç toroslar aşiretlerine ilk yer veren batılı gezgin CERSTEN NİEBUHR,18.yüz yılın ikinci yarısında Antep’in kuzeyine düşen iç toroslar aşiretlerini  şöyle sıralıyor:

Kürecikli Aşireti- 500- çadır
Atmalı Aşireti-1000-çadır
Havidli Aşireti-2000-çadır
Sabanlı-Aşireti-1000-çadır
Kılıçlı-Aşireti-400-çadır
Çakkalı-Aşireti-700
İzoli-Aşireti-1000
Cihanbeyli Aşreti-10.000-çadır
Rizvan-Aşireti-12.000
Millî-Aşireti-11.000 çadır

Sözlü Kaynakların Anlatımıyla Sinemilli Aşireti ve komşuları Türk araştırmacı, tüm hayatını Kürtlerin Türklüğünü ispatlamakla geçiren Doç. Dr. Mehmet Eröz olur. Maraş-Pazarcık bölgesinde Kurmanca konuşan boyların tümünü esas olarak Atmalı ve Sinemilli aşiretlerine bağlı olduğunu söyleyen yazar Atmalı Aşireti ise Rişvan uruguna (kabilesine) bağlı olduğunu kayıt ediyor. Yazar yörede ki Mustafa buyruk Can gibi kimi sözlü kaynaklara dayanarak Sinemilli Aşiretini dört kola sonrada on iki kola ayırır.

Buna göre Sinemillinin dört oğlu şunlardır.

1-Haydar

2-Nadar (Erzincan mama hatun civarında kalmıştır.)

3.Kalender

4-Aziz

1)Haydar’dan gelenler

 Şehiraş Kara Şeyh anlamında sonrada Şıxraşa dönüşüyor.

Bunların oturdukları köyler şunlardır. Başpınar, Musolar, Esmepur, Çamlıca, Armutlu, Haraba, Söğütlü, Topaluşağı, Şakuluşağı. Nadarlar Erzincan’da kaldıkları için bunların köyleri bilinmiyor. Kalender’in soyunda gelenler; Maksutuşağı, (Kürtçesi: Maxsî – Ek>Kul Seyyid) Kantarma (Elbistan) köyleri.

2) Aziz’den gelenler

1-Mamatlı(Bozlar)
2-Emiruşağı
3-Zeynepuşağı
4-Alibeyuşağı
5-Avanuşağı(Çiğil)
6-Fituşağı
7-Sofular
8-Pulyanlı
9-Nergele(Elbistan’a bağlı)
10-Ambar(Elbistan’a bağlı)
11-Çiftlik(Elbistan’a bağlı)
12-Gürsel.

Kısmen yazılı olarak daha çok sözlü kaynaklara dayanarak Sinemilli Aşireti üstüne inceleme yapan, başka bir yöre aydında, Av. İbrahim Sinemillioğlu’dur. Av.Sinemilli Oğlu öncelikle’Sinemilli’ adını etimolojik kökeni konusunda çözümlenmeye çalışır: Sinemili adı özünde bir kısaltılmış tamlamadır.

Asıl adı Sinan olan aşiretin kurucusu, Sinan’ın Kürt diliyle kısaltılmış olan(Sino) ile geliş yeri olduğu söylenen (Mil) adlı yer veya milan adlı kabileye ait olmayı belirtir. Doğusu Kürtçe grameri Sinemilli olmaktadır. Sinemillioğlu Sinemillilerin ortak dedesi konusunda Sinanın 12.yüzyılın sonları 13.yüzyılın başlarında İranın doğusunda ki Mehşed ve Kirmanşah (Horasandan kasıt bu olmalıdır. Ek> Kul Seyyid) arasında ki bölgede bir kaç arkadaşıyla beraber gelerek Harput bölgesinde bir tekke kurduğu söylenir.  Doğrusu hiç bir tarihsel kaynak yoktur.

Sözlü kaynak olarak değeri vardır. Bu kısa belirlemenin ardında, Sinemillioğlunun kimi doğrudan gözlemlere dayalı şu bilgileri aktarmakta yarar görüyorum: Sinemilli önceleri Harput (Elağıza )bağlı Keban ilçesinin Piran köyüne yerleşmişler ve orada bir dergâh kurmuşlardır: Uzun süre o bölgede kaldıktan sonra başta Maraş olmak üzere Erzincan, Malatya, Sıvas ve Kayseri (Özellikle Sarız Ek>Kul Seyyid) köylerine dağılmışlardır. Halen Keban’da Sinan’ın mezarınında bulunduğu Piran köyü ile birlikte Birvan köyün halkı, orada kalmışlardır. Ancak Piran Kürtçe konuşmakta ve 300 yıl kadar önce sünnileşmiş bulunmaktadır.

Bugün köy, değişik isimlerle bir kaç muğtarlığa ayrılmış olmakla beraber tamamına Piran demektedir ve Sinan’ın mezarı (akgömlek) adlı mezra ya da muhtarlıkta bulunmaktadır. Sinemillioğlu , Fıtuşağı gibi sınırlı bir kaç köy dışında Sinemillilerin hemen tümüyle  Alevi olduklarından yola çıkarak; Sinemillilerin atası olası olarak kabul etiği Sinanın mezarını orda bulunmasına rağmen Piranların  Sinemilli olduklarında kuşkuları bulunduğunu kayıt etmektedir.

Sinemilli adının kökeni konusunda başka görüşlerde var. Söz gelimi bir görüşe göre; Divriği’de bulunan kara pirbad soy kütüğünde Anadolu-Mezepotomya Aleviliğinin kuramcılarından Tacü’l Arifin Ebu’l Vefa’i Kürdi’nin torunlarından birinin adı Sinemil’dir. Kuşkusuz Sinemilli Aşretin Etimolojik kökenlerinde dahil, bu aşiretin tarihi, yayılım coğrafyası etimolojik ve kültürel özelikleri konusunda daha çok çalışmaya ihtiyaç vardır. Bu gün söylenebilecek başlıca hususlardan biri bu aşiretlerin ve oluştukları dergahı Dersim kökenli olduğu; Maraş yöresine vuka bulan göçlerin bi- iki yüz yıl sürdüğü; Tahrihi akışı içinde Anadolu/Mezepotomya aleviliğine gerek felsefe, gerekse müzik kalite ve kültür olarak yepyeni bir boyut kazandırdığıdır.

 

Kaynak: Mehmet Bayrak

Kısmî Düzenleme: Kul Seyyid

Reklamlar

Sinemilliler ve Sinemil Adı – Kökenleri” üzerinde 10 yorum

  1. Verdiğiniz bilgiler için elinize sağlık, bilgi yetersizliğinden kaynaklanan sorunlar var. Ben Erzincan Ahmediye köyündenim, bizim dedelerimiz bizim sinemilli aşiretinden geldiğimiz söyler, bi araştırmada da Sultan Sinemilin bi oğlunun daha olduğu onunda isminin Ahmet olduğunu söylüyor, Dedelerimiz bizim Maraştan, Erzincana göç ettiğimizi söyledi ondan daha öncede Horasan da gelindiğini.Sultan Sinemil’in diger oglu veya torunu olan Ahmet’in soyundan gelip gelmediğimizi bilmiyorum, gelme ihtimalimiz var.Ailemizin 1800 lere kadar hatta bununda öncesi tarihini araştırdım ve biliyorum. Yalnız ailemizde kimse kürtçe bilmiyor.

    Beğen

    • Birkan can yıllardır içindeyiz, onlarca araştırma yaptım, dedelerle görüştüm, sinemil araştırmalarını biliyoruz, hiç öyle ahmed diye birini kimseden duymadım. Ben sana neden AHMED diye söylim.. Yol yapıyorlar belli. Neyin yolu diyeceksin… İslamın 1. halifesi Ebubekir soyundan olan yüksek sünni-nakşibendi ulu’su Ahmed Yesevî’yi yamamak için. Yakında bak Ahmed diye oğlu varmış ahmet yesevidir, türkçüdür türktür palavralarına dayanak yapacaklar. Yezidde oyun tükenmez malum. Sinemilli’de sadece Şems ve Haydar konusunda ihtilaf vardır, onun dışında sinemillide herşey nettir.

      Horasan dedikleri iran-afganistan Horasanı değil, İsna Aşere dedikleri 12 imam coğrafyası da denen Irak’tır. Neden ırak? Sinemil diye torunu olduğu iddiası olan ve biz sinemillilerin mürşid ocağı olan ağuçanın kurucularından olan EL KAKES (ERENLERİN ATASI) EBUL VEFA KÜRDÎ’nin yaşadığı yer ırakın kusan-kalmina yöresidir. Güneşin yükseldiği yer orasıdır. İran, ittihat-terakki ve kemalist resmi tarihin uydurmasıdır.

      Kürtçe konusu önemlidir, aşağıdaki linkte İbrahim Sinemillioğlu’nun yazısı vardır, NADARlar hakkında değinir, kürtçeyi 200 yıl önce terkettiklerini söyler.. Erzincan özellikle ismet inönü döneminde raporlarla ciddi derecede asimilasyona tabi tutuldu, çok aşiret türkleştirildi. Hepsini biliyoruz. Aşk ile… LİNKİ OKU eminim birçok soruna yanıt bulursun. Aşk ile….

      https://kulseyyid.blogspot.com/2017/02/koklu-bir-ocak-sinemilli-ocagi-ve-asireti.html

      Beğen

  2. sinemilli asiretinin efsanesi ali mıstollidir.tebrizden başlayıp kayseri sarizda ikametimden sonra obasi ile birlikte gocebe hayati yasarken yaylarda icmeler ve nargileden sonra maras pazarcikda sinemilli şığ raşi kolundan kelibisin kizlarindan fatmayla evlenerek hassa aktepe yoresinde ikamet etmiştir. suriyede afrinde kantarma vr gucukluler vardir.onlar hepsi ali mıstollinin tayfasidir. esas sinemilli asiret reisi ali mıstollidir.koca elbistan küçükken aktepeye ali mistollinin yanına gelmiştir.

    Beğen

  3. Kaynak yetersizliginden dolayi bilgi edinilmesi zor ve yöresel bir konu ile ilgili bu degerli bilgiler icin tesekkurler, Mehmet Bayrak yine ônemli bir arastirma yapmis. Benim sorularim var, birincisi neden ve nasil Maras, ikincisi ise bu fotograf. Tesekkurler

    Beğen

  4. sinemilli ocagi ile ilgi bilgi verenlere tesekur ve saygilarimi sunarim.benim Bir uzuntum var NEDEN sultan sinemilli nadar kolundan olanlar hakkinda hic Bir bilgi vermiyorsunuz ben erzincan kemah nadaroglu koyundeyim ve nadar kolundayim seyit Ibrahim (deli ibo) torunlarindanin bu nadar koluyla ilgili nedense hic basedilmiyor.

    Beğen

  5. Ben adı geçen ke ban ilçesi piran köy Mirali mezrasındayım Sinemilli ziyaret mezarı bizim köydedir beni geçmişim hakkında bilgilendirin lütfen selamlar

    Beğen

  6. Ben Kürt değilim ama Türk kimliğimi nasıl benimsiyor isem,Kürdünde kendi kimliğini benimseme hakkına sahip olması gerektiğine inanıyorum.Böyle durumlar kendi elimizde değil.Ana ve babamızı kendimiz seçme şansımız yok.Nerede doğmuşsak oyuz,atalarımız hangi inanca mensupsa bizde o inançla tanışmışız.Önemli olan insan olmanın değerlerini yaşayabilmektir.Bizi yönetenler ortalığı bulandırma sa halklar birbiriyle hiç sorun yaşayacaklarını zannetmiyorum.En azından kendi çevremden biliyorum.Çok kozmopolit bir bölgede yaşıyorum yıllardır.Kendi aramızda ırkçılık sorunu diye bir şey olmadı bu güne kadar.68 yaşında biriyim ben.

    Beğen

  7. öncelikle paylaştığınız bilgilerden dolayı teşekkür ederek saygılarımı sunuyorum.bizler amasya iline bağlı bir alevi kürt köyüyüz.atalarımıza [mellikler] diyorlar.ağuiçen ocağı taliplerindeniz ama geldiğimiz yöre ve bağlı olduğumuz aşiret hakkında bilgimiz yok.tek bildiğiz MELLİKLER.maraş ve adıyaman bölgesindeki alevilerede mellikler deniliyormuş,eğer bu konu hakkında bizleri bilginiz var ise bizimle paylaşırsanız sevinirim.

    Beğen

  8. öcelikle bu bilgileri ve satirlari buraya aldiginiz icin sizlere tessekürülerimi sunuyorum cünkü biliyorumki benim gibi cok insan bunlari bilmiyor birde sizden bir ricada bulnacagim bir iki yerde karsilastim biz kürt alevileri dilimizi sözde kürt safilerde almisiz bizim kendi dilimizi nerde ve ne zamanda beri tahri bakimida bilgilediriseniz mehmun olurum önereciniz bir yazar ve yahut bir kitap yapacaginiz yardimdan dolay simdiden tessekürlerimi ve saygilarimi sunarim

    Beğen

    • Mustafa Geçici dilimizi kimseden almadık, kimsede vermedi. İttihat terakki ve kemalist torunlarından beridir bu yalanlar propaganda ediliyor. Tek dil, tek millet, tek din vs amacı gereği. Ben artık açıkçası bu martavalla uğraşmaktan yoruldum. son araştırmalar gösteriyorki kürt edebiyatının kurucusu alevi kürtler. Blog anasayfasında, burada buna ilişkin birçok konu var. Üstelik şafi kürtlerin şivesi ile bizim şivemiz farklı lehçe kurmancı tabi (sinemilli olarak). Almışsak nasıl almışız o da ayrı bir durum. Bugün ocaklar hakkında çıkan gerçeklerden tutun aryan coğrafyasındaki lehçelere benzerliğe özellikle yarsan alevilerine bakın pek farkımız yok dil olarak.Kısacası, ezelden kürttük bugünde kürdüz yarında öyle kalacağız 72 millete bir bakarak.

      Benim tek önereceğim mehmet bayrakın kitapları herşey açık secik belgeleriyle vardır. Aşk ile.

      Beğen

Yorum Yap - Katkı Sun

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s